Museum Nairac - Collectie - Uitgelicht - Voorwerp van de maand oktober vervolg

Voorwerp van de maand oktober vervolg

Wanneer maakte men grafheuvels?Grafheuvels Bergsham

Vanaf 2900 jaar voor Christus, in de Nieuwe Steentijd, tot aan het begin van onze jaartelling zijn grafheuvels opgebouwd. Aanvankelijk werden doden niet gecremeerd, maar bijna altijd gewoon begraven. Slechts een deel van de mensen kreeg hierbij een grafheuvel over zijn graf. Vanaf de Midden-Bronstijd (1800 tot 1100 jaar voor Christus) werd er vaker gecremeerd. Een grafheuvel was niet langer voor één persoon; er werden meerdere urnen met crematieresten in bijgezet. De IJzertijd is bekend om zijn urnenvelden met veel kleine heuveltjes, meestal elk voor de crematie van één persoon.

Door de aanleg van dorpen, steden en de landinrichting zijn veel grafheuvels verdwenen. Toch bevinden er zich nog honderden grafheuvels op de Veluwe. Veel hiervan, ook die van Bergsham, zijn rijksbeschermde monumenten.


Nieuw onderzoek Bergsham

In 2008 startte de Universiteit Leiden een onderzoeksproject naar grafheuvels in Noordwest-Europa. De oude opgravingsgegevens van Bergsham werden opnieuw bekeken. In Museum Nairac waren in het archeologisch depot alle genummerde zakken met crematieresten uit 1935 netjes bewaard. De archeologen uit Leiden waren hier enthousiast over, omdat onderzoek met moderne technieken nieuwe informatie zou kunnen opleveren. Er was bijvoorbeeld niet bekend hoeveel tijdsverschil er zat tussen de verschillende begravingen in de grafheuvels op de Bergsham. Het nieuwe onderzoek gaf hier antwoord op. Er bleek uit dat de tientallen graven bijna allemaal uit de Midden-Bronstijd stammen. Het gaat waarschijnlijk om mensen, die elkaar gekend hebben of nog van elkaar geweten hebben. De crematies bevatten resten van zeker 36 mensen. Het gaat om tenminste tien vrouwen, zeven mannen en acht kinderen of jongeren. In drie graven is een volwassene met een kind begraven.

Onderzoek van het zwaard van Bergsham

Het bronzen zwaard met klinknagels is met behulp van een subsidie van de Universiteit Leiden eind 2011/begin 2012 onderzocht en gerestaureerd door Restaura in Haelen (L). Vóór de restauratie lag het zwaardje in vijf delen in de vitrine. Onduidelijk was of het zwaard in delen was meegegeven aan de dode of dat het latere breuken waren. Restaura stelde aan het uiterlijk van de breukvlakken vast dat het zwaardje vlak voor of vlak na de opgraving gebroken moet zijn. Restaura heeft ook metaalanalyses uitgevoerd met behulp van een XRF (X-Ray Fluorescence)-apparaat. Hierbij werd het zwaardje bestraald met laagenergetische röntgenstralen. Elk element van magnesium tot uranium heeft een uniek röntgenspectrum. Door het opvangen van de teruggekaatste energie kon de precieze samenstelling van het metaal worden gemeten. Het zwaardje bleek sterk gecorrodeerd te zijn; restauratie was dus zeer nodig. Een leuke ontdekking was dat op de plaatangel de afdruk van het houten heft bewaard is gebleven. De structuur van de houtnerven is nog te zien.

Foto: Restaura

Het bijzondere zwaardje van Bergsham is in de vaste archeologische opstelling van Museum Nairac te bekijken.

Adres en Route


Museum Nairac
Brouwerstraat 1
3771 HA Barneveld
T. 0342-415666
E. info@nairac.nl
R. Uitgebreide routebeschrijving
Volg ons ook op