Museum Nairac - Collectie - Uitgelicht - Klokbeker (Volledige versie)

Klokbeker

 

 

 

Opgraving in Voorthuizen met Glasbergen



Wat is de Klokbekercultuur?

De klokbekercultuur (2500 tot 2000 jaar voor Christus) komt aan het einde van de Nieuwe Steentijd in grote delen van Europa voor. In Nederland vinden we deze traditie voornamelijk boven de grote rivieren. De cultuur is door archeologen genoemd naar de kenmerkende bekers in de vorm van een omgekeerde kerkklok. Zo’n versierde, handgemaakte beker wordt meestal teruggevonden in een grafheuvel aan de voeten van de dode. De beker is waarschijnlijk meegegeven met voedsel erin voor onderweg naar het hiernamaals. Sommige overledenen kregen ook andere voorwerpen mee, zoals vuurstenen pijlpunten of stenen polsbeschermers.

 Versiering op klokbekers

De versiering op de klokbekers is aangebracht met een getande spatel van been of hout. Vóór het bakken van de pot, werden hiermee geometrische patronen gemaakt in de nog zachte klei. Al vindt een archeoloog op de hei maar een piepklein scherfje met deze versiering, hij of zij weet  meteen tot welke cultuur het behoort.

De versiering van de bekers helpt archeologen ook met de globale datering ervan. De oudere klokbekers zijn versierd met horizontale zones en open, onversierde tussenruimten. De jongste klokbekers zijn helemaal, van rand tot bodem, versierd en een beetje gedrongen van vorm. Dat laatste is een typisch Veluws verschijnsel, zodat men bij dit type van de ‘Veluwse klokbeker’ spreekt. De beker uit Voorthuizen is wel van een laat type, want er bevinden zich geen open zones tussen de versierde zones. Toch is het geen typische ‘Veluwse klokbeker’, want de vorm is niet gedrongen en het onderste deel is onversierd. De Voorthuizense klokbeker kan op basis van de versiering gedateerd worden op ongeveer 2300 jaar voor Christus.

Deze klokbeker verdient een ereplaats

De klokbeker uit Voorthuizen bevindt zich sinds 1952 in de vaste opstelling van museum Nairac. Momenteel is de klokbeker tot 18 juni te zien in de tijdelijke tentoonstelling ‘1, 2, 3….  veel! Barneveld verzamelt’. Hierna krijgt de beker een nieuwe ereplaats op de archeologie-afdeling. Waarom we hem de Rembrandt onder de klokbekers noemen? De beker is niet alleen uitzonderlijk fraai versierd, de versiering is ook symmetrisch aangebracht. Wie zich een denkbeeldige horizontale lijn voorstelt over het hart van de opvallende X-vormige versiering op de beker, en goed kijkt naar het versieringspatroon boven en onder deze lijn, ziet dat deze beide delen van de beker elkaars spiegelbeeld zijn. Behalve fraai versierd, is de klokbeker uit Voorthuizen ook zeer goed bewaard gebleven. Als je hem van de meest fotogenieke kant bekijkt, lijkt hij wel onbeschadigd!



terug | afdrukken | Volledige versie | sitemap